Çocuklarda Dürtüsellik: Neden Dayanamıyor? Sorusu Üzerine

Çocuklarda Dürtüsellik: “Neden Dayanamıyor?” Sorusu Üzerine

Çocuğunuzun bazen düşünmeden hareket ettiğini, sabırsız davrandığını ya da bir şeyi hemen yapmak istediğini fark ediyor musunuz? Bu durum çoğu zaman “inatçılık” gibi görünse de, aslında

adı verilen bir davranış biçiminin yansıması olabilir.

anlamına gelir. Bu, bir “istek–eylem” zincirinin arasında yeterince durup düşünememekten kaynaklanır. Yani çocuk “ne olur?” diye sormadan, içinden geldiği gibi davranır.

Dürtüsellik, beynin “dur ve düşün” bölgesi olan

yeterince olgunlaşmadığında sık görülür. Bu yüzden özellikle

daha belirgindir. Dürtüsel çocuklar genellikle:

bir özelliktir. Ancak çocuğun günlük yaşamını, arkadaş ilişkilerini ya da okul başarısını etkiliyorsa destek almak gerekir.

Dürtüsellik sadece karakterle ilgili değildir. Birçok farklı etkenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar:

Özellikle dikkat ve planlama bölgesi olan prefrontal korteksin geç olgunlaşması.

Aşırı kuralcılık ya da tamamen kuralsız ortamlar çocukta sınır algısını zorlaştırabilir.

Dürtüsellik genellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile birlikte görülür.

Çocuk, çevresindeki hızlı tepki veren yetişkinleri örnek alabilir.

Kaygı, öfke ya da güvensizlik de dürtüsel tepkileri artırabilir.

Çocuğunuzun dürtüselliğini anlamak, onu değiştirmekten önce gelir.“Yapma, neden böyle davrandın?” yerine “O anda aklından ne geçti?” diye sormak bile büyük fark yaratır.

Çocuğun davranışına aynı hızda tepki vermek dürtüselliği besler. Kısa bir sessizlik, derin bir nefes çoğu zaman en güçlü tepkidir.

“Artık sabırlı ol” demek yerine, “Bu oyunda 10 saniye bekleyelim” gibi ölçülebilir sınırlar belirleyin.

Dürtüsel çocuklar genellikle “yine yapamadım” duygusuyla kendini başarısız hisseder. Her küçük kontrol davranışı mutlaka fark edilmelidir:

“Bu sefer hemen koşmadın, harika bir kontrol örneğiydi!”

Zamanlayıcılar, trafik ışığı kartları, bekleme görselleri gibi araçlar, çocukların soyut “bekle” kavramını somutlaştırır.

Evde ve okulda kurallar aynı çizgide olmalıdır. Farklı mesajlar çocuğun kafasını karıştırır, dürtüselliği artırır.

Sık sık kazalar, öfke patlamaları ya da pişmanlık yaşıyorsa

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli dikkat–davranış çalışmaları ve

gibi objektif ölçümler, çocuğun hangi alanda zorlandığını ve nasıl desteklenebileceğini netleştirir.

Çocuğunuzun dürtülerini yönetmeyi öğrenmesi zaman alabilir; ama doğru rehberlikle bu beceriler güçlenir. Sabır, anlayış ve tutarlılık, en etkili terapidir.